Σκοτεινή Συμμαχία για τις πρώτες ύλες

■ Το γερμανικό βιομηχανικό λόμπι προετοιμάζει πόλεμο για τον έλεγχο κρίσιμων πλουτοπαραγωγικών πηγών τον πλανήτη.

■ Αυτό που φαίνεται να συνδέει τη Γερμανία του Χίτλερ με τη Γερμανία της Μέρκελ είναι η ανησυχία των εταιρειών για την εξασφάλιση των σπάνιων πρώτων υλών που απαιτούνται για τη λειτουργία τους. 

Ο Μπράουν, ο Φίσερ και ο Κραφτ ξανάσμιξαν πάλι και φτιάξανε τραστ» τραγουδούσε πριν από χρόνια ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, σε στίχους του Γιάννη Νεγρεπόντη και μουσική του Μάνου Λοΐζου. Κι όπως όλα δείχνουν, το τραγούδι της δεκαετίας του '60 βρίσκει νέο νόημα στη Γερμανία του 2013.... 

Πριν από σχεδόν ένα χρόνο οι ισχυρότερες βιομηχανίες της Γερμανίας ίδρυσαν την περίφημη Συμμαχία για τις Πρώτες Ύλες (Rohstoffallianz), με στόχο, όπως αναφέρεται στο Καταστατικό της, «να ανοίξει νέους δρόμους για την παροχή πρώτων υλών στη γερμανική βιομηχανία». Ανάμεσα στους πρώ­τους πυλώνες της συμμαχίας συναντά κανείς μεγαθήρια της γερμανικής οικονομίας όπως η Volkswagen, η ThyssenKrupp και η Bayer. 

Η ίδρυση της συμμαχίας πέρασε αρχικά «στα ψιλά» του γερμανικού και του διε­θνούς Τύπου, καθώς η Rohstoffallianz θύμιζε περισσότερο ένα από τα δεκάδες ιδρύματα ερευνών που απλώς αναλαμβά­νουν να παρουσιάζουν αναλύσεις επί ανα­λύσεων για την πορεία της βιομηχανικής παραγωγής. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, όμως, αποδείχτηκε ότι η Συμμαχία για τις Πρώτες Ύλες μετατρεπόταν ο' ένα πανίσχυ­ρο βιομηχανικό λόμπι, το οποίο χτυπούσε τα τύμπανα του πολέμου, καλώντας το Βε­ρολίνο να προετοιμαστεί στρατιωτικά για τον έλεγχο κρίσιμων πλουτοπαραγωγικών πηγών του πλανήτη. 

Η οικονομική εφημερίδα Handelsblatt δεν άφηνε περιθώρια παρερμηνείας σχετικά με τις προθέσεις των κολοσσών της γερμανικής βιομηχανίας. «Νέος στόχος για τη Γερμανία η εξασφάλιση πρώτων υλών» τιτλοφορούσε σχετική ανάλυσή της, στην οποία σημείωνε με νόημα ότι «τα προηγούμενα πολιτικά μέτρα για την εξασφάλιση πολυτίμων πρώ­των υλών δεν αρκούν πλέον». Οι Γερμανοί αναλυτές χαρακτήριζαν την εξάρτηση της Γερμανίας σαν «αχίλλειο πτέρνα» της χώρας και προειδοποιούσαν ότι οι τομείς υψηλής τεχνολογίας μπορεί να αποκοπούν εύκολα από τα απαραίτητα στοιχεία για τη λειτουρ­γία τους. Στην ανάλυσή της η Handelsblatt απαριθμεί σειρά στοιχείων, όπως το λίθιο, το κοβάλτιο, το ίνδιο, το χρώμιο αλλά και σπά­νιες γαίες, ο έλεγχος των οποίων θα καθορί­σει τις γεωπολιτικές και οικονομικές ισορρο­πίες στον πλανήτη για τον 21ο αιώνα. 

Το μήνυμα ήταν σαφές: Η πολιτική και οι­κονομική διπλωματία του Βερολίνου πρέπει πλέον να συνοδεύεται και από στρατιωτικά μέσα. 

Μιλώντας στην εφημερίδα ο πρόεδρος της Συμμαχίας Ντιρκ Πάσκερτ, εξήγησε ότι οι «πόλεμοι των πρώτων υλών» του μέλλο­ντος θα αφορούν πολύ περισσότερο στα σπάνια μεταλλεύματα που απαιτεί η βιομη­χανία υψηλής τεχνολογίας και λιγότερο στο φυσικό αέριο ή το πετρέλαιο, που καθόριζε τις μάχες του προηγούμενου αιώνα Ο Πά­σκερτ, χωρίς να χρονοτριβεί αναφέρθηκε στο ρόλο που παίζει ο αμερικανικός στρα­τός αλλά και ο κινεζικός στόλος για την εξα­σφάλιση των πλουτοπαραγωγικών αυτών πηγών και εξήγησε χωρίς περιστροφές ότι και η Γερμανία «θα χρειαστεί επιπλέον στρατιωτικά εργαλεία». Μιλώντας πριν από μερι­κές εβδομάδες και στο Reuters, ο ίδιος έκα­νε λόγο ακόμη και για εμπλοκή του ΝΑΤΟ. 

Στόχος η Κίνα 

Η αναφορά στους μηχανισμούς της Βορει­οατλαντικής Συμμαχίας παραπέμπει σε κοι­νό μέτωπο με τις ΗΠΑ και άλλες ευρωπαϊκές χώρες για τον έλεγχο πλουτοπαραγωγικών πηγών σε περιοχές της Ασίας και της Αφρι­κής. Και όπως όλα δείχνουν, κοινός εχθρός αυτού του μετώπου θα είναι πολύ σύντομα η Κίνα για δυο λόγους. Καταρχάς, επειδή στην προσπάθεια ανάπτυξης μιας μεσαίας τάξης ο κινεζικός καπιταλισμός απορροφά τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών που διεκδικούν οι βιομηχανίες της Δύσης. «Η δυσκολία εξεύρεσης πρώτων υλών», διαβάζουμε ήδη από την πρώτη παράγραφο της ιστοσελίδας της Rohstoffallianz, «οφείλεται στην αυξημένη ζήτηση από συγκεκριμένες χώρες αλλά και σε κυβερνητικές παρεμ­βάσεις όπως οι περιορισμοί εξαγωγών». Δύσκολα θα μπορούσε να φωτογραφήσει κανείς με μεγαλύτερη πιστότητα την Κίνα. Υπάρχει, όμως κι ένας δεύτερος λόγος που καθιστά την Κίνα «στόχο» της γερμανικής βιομηχανίας και ανεβάζει το θερμόμετρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Η Κίνα παράγει σήμερα το 90% με 95% από τις λε­γόμενες σπάνιες γαίες που χρησιμοποιού­νται για την κατασκευή συσκευών υψηλής τεχνολογίας και έχει ανακοινώσει ότι θα μειώσει περαιτέρω τις εξαγωγές - γεγονός που θα προκαλέσει ασφυξία στις βιομηχανίες της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής. 

Προς το παρόν, λοιπόν, τα συμφέροντα της γερμανικής και της αμερικανικής βιομηχανίας είναι κοινά και δικαιολογούν τις αναφορές της γερμανικής Συμμαχίας Πρώτων Υλών σε διεθνή μέσα προβολής ισχύος όπως το ΝΑΤΟ. Πολύ σύντομα, όμως οι ελλείψεις πολύτιμων στοιχείων θα μπορούσαν να φέρουν τη Γερ­μανία σε αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και αρκε­τές ευρωπαϊκές χώρες. Ή όπως έλεγε και το τραγούδι: «Ο Μπράουν, ο Φίσερ κι ο Κραφτ χώρισαν σε Μπράουν, σε Φίσερ, σε Κραφτ… εχθροί τάχα γίναν, διαλύσαν το τραστ». 

Μια συμμαχία από τα παλιά 

Δεν ήταν λίγοι οι επικριτές του Βερολίνου που βλέπουν πίσω από τη δημιουργία της Συμμαχίας για τις Πρώτες Ύλες την ανάδυση ενός νέου γερμανικού ιμπεριαλισμού. Ση­μειώνουν, μάλιστα, με νόημα ότι αρκετές από τις εταιρείες που εντάχθηκαν από την πρώτη στιγμή στη Rohstoffallianz είτε είχαν συνερ­γαστεί με το ναζιστικό καθεστώς του Χίτλερ είτε αποτελούν διάδοχα επιχειρηματικά σχήματα τέτοιων εταιρειών. Η Volkswagen ιδρύ­θηκε το 1937 από το συνδικάτο εμπόρων των ναζί και ανέλαβε να πραγματοποιήσει το όνειρο του Χίτλερ για την κατασκευή του «αυτοκινήτου του λαού». Η ThyssenKrupp χρησιμοποιούσε σκλάβους από τα στρα­τόπεδα συγκέντρωσης για τις εργασίες της, ενώ ο πρόεδρος της εταιρείας, Άλφρεντ Κρουπ, καταδικάστηκε στη δίκη της Νυρεμβέργης. Η Bayer, ως θυγατρική τότε της IG Farben, επίσης χρησιμοποιούσε σκλάβους από το στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν, ενώ παρασκεύαζε και τα χημικά που χρήσιμοποιούνταν στους θαλάμους αερίων για τη γενοκτονία των Εβραίων, των ομοφυλόφι­λων και των τσιγγάνων. Παρόμοια όμως είναι και η ιστορία της BASF, η οποία, επίσης ως θυγατρική της IG Farben συνεργάστηκε στενά με το ναζιστικό καθεστώς. 

Προφανώς οποιοδήποτε σύγκριση του σημερινού επιχειρηματικού τοπίου της Γερμανίας με αυτό της περιόδου του Χίτ­λερ είναι άδικη και πιθανώς κακοπροαίρετη. Αυτό που συνδέει, όμως το χτες με το σήμερα είναι η ανησυχία των ίδιων των εταιρειών για την εξασφάλιση των σπά­νιων πρώτων υλών που απαιτούνται για τη λειτουργία τους. Η ανησυχία αυτή συ­μπίπτει με το νέο στρατηγικό δόγμα του Βερολίνου, το οποίο τα τελευταία χρόνια απορρίπτει το στρατιωτικό απομονωτισμό που του επιβλήθηκε μετά το Β' Πα­γκόσμιο Πόλεμο και αναζητά ευκαιρίες για την ανάπτυξη των ενόπλων δυνάμεων σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Η ανάμειξη της Μπούντεσβερ (του γερμανικού στρατού) στην επίθεση της Γαλλίας στο Μάλι είναι χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα. Πα­ράλληλα, όμως, η γερμανική πολεμική βιομηχανία, με τη στήριξη της καγκελαρίας -και παρά τις αντιδράσεις αρκετών Γερμανών πολιτών-, εξοπλίζει αυταρχικά και δικτατορικά καθεστώτα στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ασία τα οποία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σαν εκπρόσωποι των συμφερόντων της Συμμαχίας για τις Πρώτες Ύλες. Πριν από ένα χρόνο, οι αποκαλύψεις για την πώληση διακοσίων αρμάτων μάχης στη Σαουδική Αραβία και ενός ακόμη πυρηνικού υποβρυχίου στο Ισραήλ είχαν προκαλέσει πολιτική θύελ­λα στη γερμανική πρωτεύουσα χωρίς ωστόσο, να καμφθούν ούτε στο ελάχιστο τα σχέδια της πολεμικής βιομηχανίας της χώρας. 

Ίσως τελικά η πιο ανησυχητική πτυ­χή αυτής της ιστορίας να μας έρχεται και πάλι από εκείνο το τραγούδι για τον Μπράουν, τον Φίσερ και τον Κραφτ - και συγκεκριμένα από τον τίτλο του: «Τρίτος Παγκόσμιος»… 

του ΑΡΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ 

(ΕΠΙΚΑΙΡΑ,28/2-06/3/2013)